مدارای اسلام با ادیان دیگر

یکی از اصول بنیادینی که اسلام می‌پذیرد این است که انسان‌ها در جوامع و مذاهب متعددی به دنیا آمده‌اند و متفاوت باقی خواهند ماند:‌ «و اگر خدای تو می‌خواست همه (ملل و مذاهب) خلق را یک امت می‌گردانید و لیکن دائم با هم در اختلاف خواهند بود.» (سوره هود، آیه ۱۱۸). و «و اگر خدای تو (در مشیت ازلی) می‌خواست اهل زمین همه یکسره ایمان می‌آوردند، آیا تو می‌خواهی تا به جبر و اکراه همه را مؤمن و خداپرست گردانی؟» (سوره یونس، آیه ۹۹). خدا نمی‌خواست همه افراد روی زمین مومن به یک مذهب و عضو یک فرهنگ باشند.

اگر چنین چیزی می‌خواست آن را مقدر می‌داشت. این بدین معناست که خدا تنوع را آفریده است و از مومنان خواسته عادل باشند و در جهان عدالت طلب کنند. در نتیجه خدا خواستار مدارا با سایر مذاهب و فرهنگ‌ها است که آنها را نیز خود خلق کرده است. قرآن می‌گوید خدا ۱۲۰ هزار پیامبر فرستاده است. پس می‌توان گفت که در دولت اسلامی، نقطه نظرهای متفاوت حضور خواهد داشت و باید از آنها حفاظت شود. قرآن تنها مدارای سایر مذاهب را تبلیغ نمی‌کند؛ در ضمن به امکان رسیدن به رستگاری در تمام مذاهب تک‌خدایی اشاره می‌کند. آزادی انتخاب، به‌خصوص در مسائل مذهبی، سنگ بنای ارزش‌های قرآنی است. البته این آزادی به تکثرگرایی در مذهب، هم درون اسلام و هم بیرون آن می‌انجامد. ترجیح آزادی انتخاب نزد قرآن به روشنی نشان از خواستی الهی برای تکثرگرایی و تنوع مذهبی می‌دهد؛‌ نمونه‌های این خواست الهی در قرآن روشن و تکان دهنده‌اند: «پس اینک دین شما برای شما باشد و دین من هم برای من.» (سوره الکافرون، آیه ۶). قرآن بی‌هیچ شک و شبهه‌ای انتخاب را در مسائل مذهبی ترجیح می‌دهد.

قرآن به شیوه‌ای قابل توجه و یگانه نشان می‌دهد که سایر مذاهب می‌توانند به رستگاری بینجامند. برای مثال، قرآن می‌گوید: «هر یک از مسلمانان و یهود و نصاری و صابئان (پیروان حضرت یحیی) که از روی حقیقت به خدا و روز قیامت ایمان آورد و نیکوکاری پیشه کند، البته آنها از خدا پاداش نیک یابند و هیچ گاه بیمناک و اندوهگین نخواهند بود.»

(سوره بقره، آیه ۶۲)

اسلام تمام انسانیت را تحت یک خدا در آغوش می‌کشد و تمام ادعاهای انحصاری مذاهب بر رستگاری را کنار می‌زند. فکر نمی‌کنم هیچ مذهبی روی زمین چنین ویژگی‌ای داشته باشد.

قرآن طرفدار تکثرگرایی مذهبی است. قرآن بر خلاف مذاهبی همچون یهودیت و مسیحیت نمی‌خواهد وحی‌های قبلی را باطل کند یا از آنها پیشی گیرد. در عوض تنوع مذاهب تک‌خدایی نزد خدا هدفی یکسان دارد: استقرار مردمی اخلاقا درستکار و پرهیزگار. خدا انسان را با ارزش‌های غریزی عدالت و برابری خلق کرده است. جامعه جهانی که خدا خلق کرده، فرمان می‌دهد «پس به کارهای نیک سبقت‌گیرید،» (سوره مائده‌، آیه ۴۸).

آنچه خواندید بخشی از آخرین کتاب بی‌نظیر بوتو، سیاستمدار فقید پاکستانی با عنوان «آشتی: اسلام، دموکراسی و غرب» است که در روزهای زوج هفته در صفحه کتاب اندیشه کارگزاران منتشر می‌شود.

http://www.aftab.ir/news/2008/aug/14/c7c1218689358_religion_religion_isl...